Ademen is hot, maar het is zeker niet nieuw

Ademen is hot. Je kan geen krant openslaan of er staat iets over ademhaling. De ademcoaches schieten als paddestoelen uit de grond. Dat is natuurlijk hartstikke goed, want het heeft zoveel te bieden. Maar dat het het hot en hip is wil niet zeggen dat het niet al eeuwen oud is. Het is gewoon retro! Daarom leek het me leuk om de verschillende methodes en technieken die er zijn op een rijtje te zetten en op een tijdlijn te plaatsen.

Pranayama - al duizenden jaren oud

Voor mij was pranayama mijn eerste kennismaking bewust ademen, lang voordat ik ademcoach werd. Pranayama komt uit de oude Indiase yogatraditie en wordt al meer dan 2.000 jaar beschreven. In teksten als de Bhagavad Gita en later de Yoga Sutra’s van Patanjali wordt al gesproken over het bewust reguleren van de adem. Pranayama is niet één bepaalde ademtechniek, maar het omvat allerlei verschillende ademoefeningen die in de yoga worden beoefend zoals ‘Ujjayi’, ‘Nadi Shodhana’ en ‘Kapalabhati’.

Buteyko - jaren ‘50

De buteyko methode is rond 1952 ontwikkeld door de Oekraïense arts Konstantin Buteyko. De nadruk van deze methode ligt onder andere op neusademhaling, het verminderen van overmatig ademen en het leren verdragen van een wat hogere CO₂-prikkel. De methode is vooral bekend geworden door het gebruik bij mensen met astma, maar wordt breder toegepast bij disfunctionele ademhaling.

Transformational Breath - jaren ‘70

Transformational Breath ontstond in de jaren zeventig en werd ontwikkeld door Judith Kravitz. De methode maakt gebruik van bewust verbonden ademhaling: de in- en uitademing lopen zonder pauze in elkaar over. Daarnaast kent Transformational Breath een eigen methodiek waarin onder andere lichaamswerk, klank en affirmaties worden gebruikt. Transformational Breath is een specifieke methode en naam. Bewust verbonden ademhaling is de bredere ademvorm en kan op allerlei manieren worden begeleid. Zelf werk ik met bewust verbonden ademhaling, maar noem mijn sessies geen ‘Transformational Breath’.

Holotropic Breathwork - jaren ‘70

Holotropic Breathwork werd in de jaren zeventig ontwikkeld door psychiater Stanislav Grof en Christina Grof. Het ontstond nadat Stanislav Grof zijn onderzoek naar veranderde bewustzijnstoestanden met psychedelische middelen niet op dezelfde manier kon voortzetten. Zij ontwikkelden een methode waarin intensief ademen, muziek en lichaamswerk worden gebruikt om een veranderde bewustzijnstoestand te kunnen ervaren. Een sessie duurt uren en gaat gepaard met intense, harde muziek. De facilitator blijft al die uren naast je zitten..

Hartcoherentie

Hartcoherentie is een manier van rustig en regelmatig ademen waarbij je ademhaling en hartritme als het ware meer met elkaar gaan meebewegen. Tijdens de inademing versnelt je hartslag iets en tijdens de uitademing vertraagt hij weer. Bij een rustig ademritme kan daarin een regelmatig, golvend patroon ontstaan. Dit wordt hartcoherentie genoemd.

Het HeartMath Institute werd in 1991 opgericht en ontwikkelde een eigen methode en oefeningen rondom dit principe. Hartcoherentie zelf is dus het bredere fysiologische verschijnsel; HeartMath is een specifieke organisatie en methode die ermee werkt.

Wim Hof Methode - vanaf de jaren 2000

Hier wordt een specifieke ademtechniek gecombineerd met koudetraining en mentale training. De ademhalingstechniek bestaat uit 5 rondes van herhaalde diepe ademteugen gevolgd door periodes waarin de adem wordt vastgehouden. Dit is een veel actievere vorm van ademwerk dan bijvoorbeeld hartcoherentie of Buteyko.

Bewust verbonden ademen

Bij bewust verbonden ademen laat je de in- en uitademing in elkaar overvloeien, zonder pauze ertussen. Het is geen merknaam of één vastomlijnde methode. Er bestaan verschillende manieren om met deze vorm van ademhaling te werken: van vrij rustig en zacht tot veel intensiever. (Holotropic en Transformational Breath vallen hieronder) Tijdens een sessie kan de ademhaling voller of sneller worden dan normaal. Daardoor kunnen er allerlei lichamelijke sensaties ontstaan, zoals tintelingen, warmte, kou of spanning. Ook kunnen emoties naar boven komen. Dat hoeft niet; iedere ademsessie verloopt anders.

Hoe werk ik met de adem?

Van alle vormen van ademwerk ligt bewust verbonden ademenmij het meest en daar werk ik dan ook graag mee. Maar verbonden ademen is niet altijd wat iemand nodig heeft. Soms is het juist beter om de adem eerst rustiger te maken of te werken aan een ander adempatroon. Dan gebruik ik bijvoorbeeld oefeningen uit de pranayama, hartcoherentie of andere ademtechnieken die ik tijdens mijn opleidingen heb geleerd.

Met de Buteyko-methode, Transformational Breath en Holotropic Breathwork werk ik niet. Ik heb in de loop der jaren verschillende opleidingen gevolgd en daaruit mijn eigen manier van werken ontwikkeld, ook met verbonden ademen. Welke oefeningen ik inzet, hangt af van de persoon, de ademhaling en wat iemand op dat moment nodig heeft.

Genoeg gelezen, en nu lekker gaan ademen!

dit blog is bijgewerkt op 11 september 2026